Technologie

Wybrane aspekty kosztów opłat za energię elektryczną w państwach europejskich

1. Wprowadzenie

Świat, a więc i Europa uczestniczą w procesie globalizacji rynków energii elektrycznej. W obecnej sytuacji politycznej i społecznej proces ten jest zjawiskiem naturalnym i progresywnym. Globalizacja rynków energii elektrycznej ma trzy zasadnicze aspekty: polityczny, społeczny oraz techniczny. Najprostszym aspektem są kwestie techniczne, które jednak w zasadniczy sposób rzutują na dwa pozostałe czynniki. Aspekt polityczny i społeczny podlega ciągłym zmianom, uzależnionym od aktualnej i perspektywicznej sytuacji geopolitycznej. Energia elektryczna stała się w zglobalizowanym świecie podstawowym i najważniejszym medium energetycznym. Dzięki niej współczesny, nowoczesny świat funkcjonuje w znanej nam formie. Energia elektryczna stanowi więc bardzo istotny element gry politycznej, gospodarczej i finansowej. Kształtowanie jej ceny jest mechanizmem, którym politycy i finansiści regulują rozwój gospodarki oraz kształtują styl życia społeczeństw.

W artykule przedstawiono analizę składników jednostkowych kosztów energii elektrycznej (JKEE) w wybranej grupie państw europejskich. Rozważania ograniczono do obszaru Europy, gdyż ze względów technicznych system elektroenergetyczny, a więc i rynek energii elektrycznej, traktuje się jako globalny w odniesieniu do danego kontynentu. Do analizy przyjęto grupę państw charakterystycznych dla europejskiego rynku energii elektrycznej (AT, BE, DE, DK, ES, FI, FR, GB, IT, NL, NO, SE)/1 oraz grupę państw Europy Środkowej (CZ, HU, PL, SK). 

2. Koszt energii elektrycznej w zglobalizowanym europejskim rynku energii

W całej Europie energia elektryczna dostarczana jest do konsumentów dzięki systemom elektroenergetycznym poszczególnych państw, które tworzą europejski system globalny. Każdy system elektroenergetyczny składa się z dwóch podsystemów: produkcji oraz przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej. Podsystemy przesyłu i dystrybucji są praktycznie jednakowe we wszystkich państwach Europy i dlatego można je traktować w sposób unitarny. Znacznie zróżnicowane są podsystemy wytwarzania energii elektrycznej poszczególnych państw. Przyczyną tego są różne rodzaje elektrowni pracujące na rzecz danych systemów elektroenergetycznych. Różne rodzaje elektrowni czyli różne rodzaje paliwa pierwotnego, wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej. Wykorzystanie paliw pierwotnych przez poszczególne państwa uwarunkowane jest: położeniem geograficznym (dostępność danego surowca) oraz historyczną i obecną polityką energetyczną. Procentowe udziały wykorzystania różnych paliw pierwotnych w produkcji energii elektrycznej (2016r.), w grupie wybranych państw przedstawia Tab. 1. 

Tabela 1: Udział paliw pierwotnych w produkcji energii elektrycznej wwybranej grupie państw 
  HU PL SK CZ ES IT DE BE DK AT GB FR NL SE FI NO
% % % % % % % % % % % % % % % %
Solid fuels 13,7 80,2 8,1 59,3 3,8 0,1 37,6 0,0 0,0 0,0 4,4 0,0 0,0 0,3 4,9 0,4
Crude oil

(without NGL)

5,5 1,4 0,2 0,5 0,7 15,9 2,1 0,0 49,9 7,5 37,4 0,6 3,0 0,0 0,0 39,1
Natural gas

liquids (NGL)

2,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,2 2,3 0,0 0,9 0,0 0,0 5,0
Natural gas 12,4 5,5 1,3 0,7 0,2 16,0 5,5 0,0 27,0 9,3 30,4 0,0 83,5 0,0 0,0 49,2
Nuclear heat 37,1 0,0 64,5 24,5 44,5 0,0 20,7 69,5 0,0 0,0 15,5 83,5 2,3 44,0 34,8 0,0
Renewable

energies

29,3 12,9 26,0 15,1 50,8 68,0 34,0 30,5 23,0 83,0 10,1 15,9 10,3 55,6 60,3 6,4
Źródło: opracowanie własne na podstawie EUROSTAT
1 Skróty nazw państw zgodne z ISO 3166

 

Generalnie, na koszt energii elektrycznej, zużytej przez danego konsumenta mają wpływ: JKEE [cena/kWh] oraz wartość zużytej energii E [kWh]. JKEE określają tzw. taryfy elektroenergetyczne. Są to akty prawne, normujące wszystkie zasady związane ze sprzedażą energii elektrycznej. Na wartość JKEE wpływ mają: 

  • koszty produkcji energii elektrycznej,
  • koszty i dystrybucji energii elektrycznej,
  • podatki i opłaty.

Taryfy elektroenergetyczne różnicują odbiorców przede wszystkim w zależności od: charakteru odbiorców (indywidualni i przemysłowi) oraz poziomu napięcia przyłączenia. JKEE mają różne wartości w zależności od przynależności do wymienionych rodzajów odbiorców.

2.1 Koszt energii elektrycznej dla odbiorców indywidualnych

Analizę kosztów energii elektrycznej dla odbiorców indywidualnych w przyjętej grupie państw przeprowadzono w  oparciu o JKEE. W dokumentach EU podaje się klasyfikację odbiorców indywidualnych ze względu na roczne zużycie energii elektrycznej. Do analizy przyjęto najbardziej typowe gospodarstwo domowe (Band DC: 2500kWh < Consumption < 5000kWh). Z JKEE wydzielono trzy składniki: basic price (BP), podatek vat (VAT) oraz inne podatki i opłaty (TaL). Składnik BP ma charakter techniczno-ekonomiczny, zaś składniki VAT oraz TaL są elementami czysto ekonomicznymi. Wartości wymienionych składników JKEE (2016r.) dla analizowanej grupy przedstawiono na Rys. 1.

Rys. 1: Składniki JKEE oraz średni dochód w wybranej grupie państw i gospodarstw domowych w roku 2016 (Źródło: opracowanie własne na podstawie EUROSTAT)

 

Dla analizowanej grupy państw JKEE przyjmowały wartości od 0,1125 do 0,3084 €/kWh. Najmniejsze wartości osiągnęły państwa: HU, PL, CZ, SK, zaś największe DK, DE, BE, IT. Odchylenie standardowe dla JKEE ma wartość δ=0,056. Wartość JKEE dla całej EU to 0,2054 €/kWh, zaś dla całego obszaru waluty euro to 0,2204 €/kWh. Podstawę JKEE stanowi składnik BP. Rozrzut jego wartości zawiera się w granicach od 0,0886 do 0,1818 €/kWh. Odchylenie standardowe dla składnika BP ma wartość δ=0,026. Najmniejsze wartości BP miały: DK, HU, FI, PL (poniżej 1,1 €/kWh), zaś największe: BE, ES, GB, IT (powyżej 1,4 €/kWh). Podatek vat za energię elektryczną jest w miarę jednolity w analizowanej grupie państw. Trzeci z wydzielonych składników (TaL) ma duże różnice wartości w analizowanej grupie. Rozrzut jego wartości zawiera się w granicach od 0,0 do 0,1474 €/kWh. Odchylenie standardowe dla składnika TaL ma wartość δ=0,04. Najmniejsze wartości TaL mają HU, CZ, SK, PL (poniżej 0,005 €/kWh), zaś największe IT, DE, DK (powyżej 0,05 €/kWh). Obliczając procentowy udział składników VAT i TaL w całkowitym JKEE dla danych państw ((VAT+TaL)/JKEE) otrzymano wartości najmniejsze (poniżej 20%) dla państw: CZ (18,2%), SK (18,7%) oraz GB (19,2%). Wartości największe (powyżej 35%) otrzymano dla: DK (68%), DE (54%), IT (39%) oraz AT (39%). Pomijając składnik VAT i przeprowadzając analogiczne obliczenia tylko dla składnika TaL (TaL/JKEE) otrzymano wartości najmniejsze (poniżej 35%) dla państw: HU (0%), CZ (0,7%), SK (2,1%) oraz PL (3,4%). Wartości największe (powyżej 30%) otrzymano dla: DK (47,8%), DE (37,6%) oraz IT (30,4%).

Rys. 2: Składniki JKEE dla Band: IA, IC, IE oraz PKB per capito w wybranej grupie państw w roku 2016 (Źródło: opracowanie własne na podstawie EUROSTAT)

 

Przedstawione powyżej dane i dyskusja ich wartości odzwierciedlają politykę energetyczną poszczególnych państw. Państwa o małym koszcie BP można zaszeregować w grupy: DK, DE, AT (OZE – energetyka wiatrowa oraz fotowoltaika), SE, NO, FI (OZE – energetyka wodna) oraz SK, CZ, PL, HU (niskie koszty pracy). Zupełnie inaczej wygląda jednak aspekt JKEE. Przy małej wartości BP państwa DE i DK mają największe JKEE. Znaczenie odgrywają tutaj dodatkowe składniki JKEE, które przeznaczane są przede wszystkim na dopłaty do produkcji energii w OZE. W DE składnikiem takim jest EEG (0,635 €/kWh w 2016.). Jego wartość w DE stale rośnie, pomimo nadwyżek w ogólnym budżecie EEG (np. na koniec 2016 około 2,9 mld €). Podobnie wygląda sytuacja w przypadku DK. Europejski lider OZE ma najwyższe ceny energii elektrycznej i największą wartość składnika TaL. Środki pozyskane w ramach tego składnika przeznaczane są na dopłaty do OZE. Państwa skandynawskie (SE, NO, FI) opartą mają swoją energetykę na zasobach wody. Nie mają one potrzeby finansowania dużych inwestycji w OZE i dlatego składnik TaL ma stosunkowo małe wartości. Ostatnia grupa państw (SK, CZ, PL, HU), z uwagi na proporcjonalnie niski dochód na jednego mieszkańca nie może forsować dużych wartości składnika TaL. Znaczenie w JKEE odgrywa w tym przypadku także niski koszt pracy oraz innych czynników kosztotwórczych.

Rzeczywiste obciążenie kosztami energii elektrycznej uzależnione jest od dochodów danego społeczeństwa (Rys. 1.) W analizie porównano roczne koszty użytkowania energii z dochodami gospodarstw domowych w danych państwach, a wyniki przedstawiono w Tab. 2. Obciążenie kosztami zostało odniesione do typowego gospodarstwa (typ 2+1), z przeliczeniem na jednego członka rodziny. Do obliczeń przyjęto roczne zużycie energii elektrycznej na poziomie E=3000kWh (środkowy przedział Band DC). W Tab. 2. pokazano obciążenie z przeliczeniem na JKEE oraz TaL i uszeregowaniem malejącym pod względem wartości.   

Pomimo najniższych JKEE i najniższych obciążeń składnikiem TaL, to mieszkańcy grupy (HU, PL, SK, CZ) ponoszą największe obciążenie kosztami energii elektrycznej. W niewielkiej odległości procentowej od tej grupy znajduje się grupa państw z energetyką opartą o OZE (ES, IT, DE, DK). Należy się jednak spodziewać, że przy spełnieniu obietnic rządów tych państw o stopniowym wycofywaniu się z dopłat do OZE (np. informacja duńskiego ministra energii Lars Christian Lilleholt z 2017) mogą one zbliżyć się w obciążeniu kosztami energii do państw skandynawskich (SE, FI, NO). 

Tabela 1: Udział paliw pierwotnych w produkcji energii elektrycznej wwybranej grupie państw 
  HU PL SK CZ ES IT DE BE DK AT GB FR NL SE FI NO
% % % % % % % % % % % % % % % %
Solid fuels 13,7 80,2 8,1 59,3 3,8 0,1 37,6 0,0 0,0 0,0 4,4 0,0 0,0 0,3 4,9 0,4
Crude oil

(without NGL)

5,5 1,4 0,2 0,5 0,7 15,9 2,1 0,0 49,9 7,5 37,4 0,6 3,0 0,0 0,0 39,1
Natural gas

liquids (NGL)

2,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,2 2,3 0,0 0,9 0,0 0,0 5,0
Natural gas 12,4 5,5 1,3 0,7 0,2 16,0 5,5 0,0 27,0 9,3 30,4 0,0 83,5 0,0 0,0 49,2
Nuclear heat 37,1 0,0 64,5 24,5 44,5 0,0 20,7 69,5 0,0 0,0 15,5 83,5 2,3 44,0 34,8 0,0
Źródło: opracowanie własne na podstawie EUROSTAT

2.2 Koszt energii elektrycznej dla odbiorców przemysłowych  

Energia elektryczna to medium, które wykorzystywane jest w całym światowym przemyśle. Analizę kosztów energii elektrycznej dla odbiorców przemysłowych przeprowadzono podobnie jak dla odbiorców indywidualnych w oparciu o JKEE. W dokumentach EU podaje się klasyfikację odbiorców przemysłowych ze względu na roczne zużycie energii elektrycznej (Band IA<20 MWh, 20 MWh<Band IB<500 MWh, 500 MWh<Band IC<2000 MWh, 2000 MWh<Band ID<20000 MWh, 20000 MWh<Band IE<70000 MWh, 70000 MWh<Band IF<150000 MWh, Band IG > 150000 MWh). Do analizy przyjęto trzy grupy odbiorców przemysłowych, tj. Band: IA, IC, IE. Analogicznie do odbiorców indywidualnych wydzielono składniki: basic price (BP), podatek vat (VAT) oraz inne podatki i opłaty (TaL). Dodatkowo pokazano wartości produktu krajowego brutto PKB (per capito). Wartości wymienionych składników w wybranej grupie państw przedstawiono na Rys. 2.
W grupie Band IA najwyższe JKEE mają: IT, ES, DK, DE, najniższe zaś: NO, FI, HU. W grupie Band IC najwyższe JKEE mają: DK, DE, IT, najniższe SE, FI, CZ. W grupie Band IE najwyższe JKEE mają: DK, GB, IT, najniższe SE, FI, NL. Podobnie jak w przypadku odbiorców indywidualnych składniki VAT oraz TaL mają największy udział w cenie energii dla: DK, DE, IT. Najmniejsze udziały mają SK, SE, CZ, PL. Dla pierwszej grupy widoczna jest interwencja państw, które ze względu na niską wartość składnika BP mogą pozwolić sobie na podwyższenie TaL.  

Każde z państw stosuje gradację ceny energii elektrycznej w zależności od wartości pobieranej energii (kolejne trzy kolumny dla danego państwa – Rys. 2.). Najmniejsze różnice występują w DK (odpowiednio 9% Band: IC i 14% Band: IE w stosunku do Band: IA). Największe różnice występują w ES (58% i 69%), SE (55% i 65%) oraz CZ (55% i 60%). SK oraz PL mają nieco mniejsze różnice, tj. 43% i 53% oraz 41% i 54%. Różnica w cenie energii pomiędzy danymi Band stanowi formę zachęty do kupowania większej wartości energii lub zachętę do jej oszczędzania. O rzeczywistym obciążeniu odbiorcy przemysłowego świadczyć może stosunek kosztów energii do PKB per capito. PKB informuje o wzroście gospodarczym, a więc o zdolnościach finansowych przedsiębiorstw. Państwa o najmniejszym stosunku JKEE do PKB per capito to: HU, PL, CZ, SK, ale także DK. Największy stosunek charakteryzuje państwa skandynawskie.

Grupa Band IG to odbiorcy o najwyższym poborze energii elektrycznej. Do grupy tej należą min. energetyczne spółki kolejowe, odpowiedzialne za zasilanie trakcji elektrycznej. JKEE są w tej grupie stosunkowo wyrównane, ze względu na hurtowy charakter zakupu energii elektrycznej. 

3. Dodatkowe składniki kosztów energii elektrycznej

Jak pokazano bardzo istotną rolę w JKEE odgrywają składniki inne niż sam koszt energii. Oprócz elementów ściśle ekonomicznych istotną rolę odgrywają elementy powiązane z techniką. Takimi elementami, funkcjonującymi od dawna w taryfach odbiorców przemysłowych są: moc bierna Q [Var] (przekroczenie dopuszczalnej wartości współczynnika mocy tgφ) oraz przekroczenia mocy zakontraktowanej. Wydaje się, że kolejnym elementem JKEE będą czynniki związane z jakością energii elektrycznej (PQ). Parametry PQ określa Norma Europejska EN50160 oraz jej odpowiedniki w danych krajach. Wśród parametrów PQ na szczególną uwagę zasługują te, które są związane ze składowymi harmonicznymi napięcia i prądu (THD, TDD). Są one szczególnie istotne w państwach, w których transport szynowy wykorzystuje stałe napięcie zasilania DC (ES, IT, SK, CZ, PL). Problem ten wynika z dużych mocy i energii pobieranych przez środki transportu. Jednak na rynku energii elektrycznej pojawił się nowy, powszechny odbiorca – oświetlenie typu LED). W tym momencie problem PQ dotyczy wszystkich państw europejskich, a nie tylko tych, które posiadają wyżej wspomniane środki transportu. Autor artykułu przeprowadził badania wśród National Regulatory Authority (NRA – Dyrektywa 2009/72 UE) poszczególnych państw w kwestii udziału parametrów PQ w kosztach energii elektrycznej. Poniżej przedstawiono wybrane/2 elementy zaangażowania PQ kosztach energii elektrycznej (2017r.).

  • Słowacja/3 – regulacja cen dostaw energii elektrycznej została zastosowana do gospodarstw domowych, małych przedsiębiorstw oraz ostatecznego systemu dostawców usług. Koszty energii elektrycznej dostarczanej do gospodarstw domowych składają się z dwóch składników, tj. miesięcznej płatności za jeden punkt odbioru oraz kosztu za energię elektryczną. Energia elektryczna dostarczana do gospodarstw domowych podzielona jest na osiem składników. Struktura ostatecznego kosztu energii elektrycznej dostarczanej gospodarstwom domowym i małym firmom zawiera następujące czynniki: zużycie energii, TSO (taryfa za działanie systemu), TSS (taryfa za usługi systemowe), koszty podaży i zysku, przesyłanie energii elektrycznej (w tym straty), dystrybucja energii elektrycznej (z wyłączeniem strat), straty w dystrybucji energii elektrycznej.
  • Czechy/4 – komponenty harmoniczne (THD i TDD) nie są elementami opłat, ale są składnikami JEE, które zostały zawarte w normie ČSN EN 50160 ed. 3 (odpowiednik EN 50160: 2010). Uwzględniane są wskaźniki SAIFI i SAIDI (system zachęt dla operatorów systemów dystrybucyjnych OSD). Opłaty za elektryczność dzieli się na dwie kategorie: nie podlegające przepisom (czynniki uzgodnione między sprzedawcą i nabywcą) oraz regulowane (czynniki regulowane przez ERU oraz podatki – VAT i podatek od energii elektrycznej).
  • Norwegia/5 – w opłatach występują dwa główne składniki wynikające z: taryfy energii elektrycznej oraz taryf sieciowych. Pierwszy jest określony na rynku energii elektrycznej, drugi podlega znacznej regulacji. W rezultacie taryfy sieciowe składają się z różnych elementów. Parametry PQ określa norma norweska, oparta na EN 50160. Przy przekroczeniu wymagań minimalnych, wymagana jest od konsumenta poprawa sytuacji.
  • Łotwa/6 – koszt energii elektrycznej składa się z: usługi dystrybucyjnej, (podłączenie zasilania elektrycznego, ciągłość zasilania i konserwacja liczników), kosztu energii elektrycznej (wytwarzanie i dostawa) oraz MPC (obowiązkowe składniki zamówień publicznych – wsparcie dla produkcji energii elektrycznej przyjaznej dla środowiska – OZE oraz Kogeneracja). Nie ma specjalnych elementów PQ zawartych w opłatach za energię elektryczną. W przypadku, gdy parametry nie są zgodne z normą UE EN50160 taryfa Usług systemu dystrybucji jest redukowana 50%.
  • Bułgaria/7 – w odniesieniu do PQ występują dwa składniki, które są zawarte w opłatach za energię elektryczną – SAIFI i SAIDI. Związane są one z częstotliwością napięcia i czasem przerwy w dostawie energii elektrycznej (przerwy planowane i nieplanowane).
  • Estonia/8 – zgodnie z metodologią opłaty za energię elektryczną składają się z kosztów zmiennych, kosztów operacyjnych i nakładów inwestycyjnych. Koszty te muszą być uzasadnione. Metodologia wspomina o bezpieczeństwie dostaw i jakości, ale nie wnika w szczegóły. Nie mówi jednak o składowych harmonicznych, THD, TDD i nie analizuje tych zagadnień podczas określania opłat za energię elektryczną w przedsiębiorstwie.

4. Zakończenie

Europejski rynek elektroenergetyczny jest w trakcie procesu globalizacji. Proces ten jest efektem jednoczenia się społeczeństw i gospodarek naszego kontynentu. Można stwierdzić, że w porównaniu do innych dziedzin globalizacji przebiega on w sposób naturalny i stosunkowo mało konfliktowy. Oczywiście pytaniem może być, na ile ta bezkonfliktowość nie wynika z narzucania rozwiązań przez państwa silniejsze gospodarczo i politycznie. Jedną z kwestii globalizacji rynku elektroenergetycznego jest koszt energii elektrycznej w państwach członkowskich EU. W artykule przedstawiono wybrane, aktualne aspekty tego problemu. W podsumowaniu należy zadać kilka pytań i spróbować udzielić na nie odpowiedzi. Po pierwsze, czy europejski rynek energii w kwestii JKEE jest sprawiedliwy? Zależy to w dużej mierze od postawy poszczególnych państw i przyjętej przez nie strategii ekonomicznej. Energia elektryczna to duży i pewny zysk, z którego można finansować różne przedsięwzięcia. Istnieje więc naturalna chęć do wykorzystania tego zasobu. Jak pokazano w artykule (Tab. 2) koszty energii elektrycznej stanowią największe obciążenie dla budżetów domowych w państwach Europy Środkowej. Podobnie wyglądają wnioski w odniesieniu do odbiorców przemysłowych, choć już nie tak jednoznacznie.

W polityce udziału poszczególnych składników w JKEE widoczne jest zjawisko sprzężenia zwrotnego. Bogate państwa mogą pozwolić sobie na wysokie ceny energii, a z zysków pokrywać nakłady na nowoczesne, ekologiczne technologie produkcji tej energii. Dwa państwa, tj. DK i DE to monopoliści techniczni oraz polityczni w forsowaniu OZE. Czy droga ta okaże się trafna? Na to pytanie odpowiedź będzie mogła paść za kilka lub kilkanaście lat, kiedy będzie możliwy do sporządzenia pełen bilans. W obecnej sytuacji konsumenci finansują rozwój tych technologii, jednak coraz częściej ministrowie energetyki mówią o odejściu od wspierania OZE.

Na uwagę zasługuje również pojawienie się w systemie elektroenergetycznym znaczącej liczby odbiorców pogarszających PQ. Jest to problem nie unormowany w rozwiązaniach taryfowych państw EU (rozdział 3 artykułu). Należy spodziewać się ciągłego pogarszania się PQ w systemie elektroenergetycznym, co może skutkować awariami zasilania na bardzo dużą skalę. Wydaje się, że jednym ze sposobów złagodzenia procesu pogarszania się PQ mogłoby być ujęcie tego czynnika w systemie taryfowym.

Na zakończenie….należy sobie życzyć, aby nasza przyszłość była rozświetlona między innymi dzięki energii elektrycznej…i to za jak najniższą cenę.   

Bibliografia

[1] Boute, A. (2016). EU Electricity Trade Law: The Legal Tools of Electricity Producers in the Internal Electricity Market, European Law Review, vol. 41, issue: 5, pp. 774-776.
[2] Jamasb, T. and Pollitt, M. (2005). Electricity market reform in the European Union: Review of progress toward liberalization & integration, Energy Journal, SI, pp. 11-41.
[3] Moreno, B., Lopez, A., J. and Garcia-Alvarez, M., T.(2012).The electricity prices in the European Union. The role of renewable energies and regulatory electric market reforms, Energy, vol. 48, issue 1, pp. 307-313.
[4] Oliveira, Guilherme dos Santos; de Oliveira, Eric Pinto; da Silva, Adriano Paranhos, et al. (2016). Power Quality of LED Lamps, Proceedings 17th International Conference On Harmonics And Quality Of Power, pp. 575-580.
[5] Pentiuc, R.-D., Popa, C.-D., Dascalu, A., et al. (2014). The Influence of LED Street Lighting Upon Power Quality in Electrical Networks, Book Series: International Conference and Exposition on Electrical and Power Engineering, pp. 1092-1098.
[6] Horn, A., Wilkinson, RH., Enslin, JHR. (1996). Evaluation of converter topologies for improved power quality in DC traction substations, Proceedings of the IEEE International Symposium On Industrial Electronics, vol. 1 and 2, pp. 802-807.
[7] Verbič, M., Filipović, S. and Radovanović, M. (2017). Electricity prices and energy intensity in Europe, Utilities Policy, vol. 47, pp. 58-68.
[8] Singh Sisodia, G., Soares, I., Ferreira, P., Banerji, S., Van den Poel, D., Kumar, K. (2015). Does the use of Solar and Wind Energy Increase Retail Prices in Europe? Evidence from EU-27, International Conference On Alternative Energy In Developing Countries And Emerging Economies, Book Series: Energy Procedia, vol. 79, pp. 506-512.

Odnośniki

/1 Skróty nazw państw zgodne z ISO 3166
/2 Zaplanowano przedstawienie pełnej analizy w kolejnym artykule International Scientific Conference Globalization and Its Socio-Economic Consequences
/3 Úradu pre reguláciu sieťových odvetví / Press & Communication
/4 Energetický regulační úřad (ERÚ), Networks and Market Organisation Unit, Electricity Industry Department
/5 The Norwegian Water Resources and Energy Directorate, The Norwegian Energy Market Regulation Department, Section for network regulation
/6 Public Utilities Commission, Division for Control of Energy Supply Objects, Energy Department
/7 Energy and Water Regulatory Commission, Department Electricity and thermal power sectors, Section Prices and licenses: power grids, trade and markets.
/8 Department of Energy and Postal Communications, Estonian Competition Authority

 

Jerzy Wojciechowski – Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu

 Jakub Rafał Zając – ZUT Energoaudyt w Radomiu

Click to comment

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

To Top